اولین بازارچه تخصصی گیاهان دارویی در کشور

شیرین بیان

گیاه دارویی شیرین بیان با نام علمی Glycyrrhiza glabra از خانواده Fabaceae است.
قسمت مورد استفاده:
قسمت مورد استفاده این گیاه ریزوم ها (ساقه های زیرزمینی گوشتی) است که دارای رنگ زرد و طعم شیرین بوده که پس از خشک کردن بصورت نیم کوب یا آسیاب شده مصرف می گردد.
مشخصات گیاهشناسی:
شیرین‌بیان از زمرهٔ گیاهان علفی چند ساله و بومی جنوب اروپا و قسمتهایی از آسیاست. ارتفاع این گیاه تا یک متر و در نواحی معتدل تا دو متر می‌رسد. طول برگ‌های باریک آن از ۷ تا ۱۵ سانتیمتر است و شامل ۹ تا ۱۷ برگچه‌است. برگچه‌ها بیضوی بوده، کناره آن‌ها صاف است. گل‌های این گیاه به رنگهای ارغوانی، زرد یا بنفش یا آبی مایل به سفید است و به صورت مجتمع در انتهای ساقه‌های گل‌دهنده مشاهده می‌شود. زمان ظهور گل‌ها اوایل تابستان است. میوهٔ این گیاه، غلافی و مستطیل شکل به طول ۲ تا ۳ سانتیمتر است و معمولاً هر میوه دارای ۳ تا ۶ عدد دانهٔ لوبیا شکل است.
ترکیبات شیمیایی:
در عصاره شیرین بیان ترکیبات متنوعی از جمله فلاونوئیدها و ایزوفلاونوئیدها، تری پنوئیدها، استرودل‌ها، روغن‌های فرار و مقداری نشاسته، قند شامل گلوکز و ساکاروز، لیگنین، اسیدهای آمینه، آمین‌ها و موم‌ها دارد. ولی مهم ترین ترکیب آن گلیسریزین که از ترکیبات تری ترپن ساپونینی موجود در آن گلیسیریزین است که این ترکیب قدرت شیرین کنندگی ۱۰۰-۵۰ برابر بیشتر از نیشکر دارد.
در تحقیقی توسط نصیری اصل و حسین زاده (۱۳۸۶) نشان داده شد که عصاره‌های ریشه گیاه شیرین‌بیان در برابر طیف وسیعی از ویروس‌ها مانند هرپس سیمپلکس (HSV-1)، واریسلا زوستر ویروس (VZV)، سایتومگالوویروس (CMV)، ویروس هپاتیت A، B، C، ویروس آنفلوآنزا، سارس و ویروس تضعیف‌کننده سیستم ایمنی انسان (HIV-1)، اثر ضدویروسی فعالی را نشان داده است. به طوری که امروزه گلیسیریزیک اسید در درمان بیماران مبتلا به هپاتیت فعال مزمن استفاده می‌شود. به نظر می‌آید که این ماده از تکثیر ویروس‌ها جلوگیری به عمل می‌آورد و همچنین مسیر پیام‌رسانی داخل سلولی، بیان ژنی، نیتریک اکسید سینتاز القایی و تولید نیتریک اکسید را در ماکروفاژ تحت تاثیر قرار می‌دهد (۱).
موارد مصرف:
پودر و اشکال فرموله شده این گیاه بیشتر به منظور درمان بیماریهای گوارشی از جمله ورم معده و اثنی عشر مورد توجه قرار گرفته است.
کاربرد تایید شده:
خلط آور و ضد سرفه
ضد اسپاسم مجاری گوارشی
ضد زخم معده و ضد التهاب
کاربرد غیر رسمی:
ضد میکروب و ضد قارچ
خنثی کننده بعضی سموم کبد
مصرف موضعی در بهبود زخم و بریدگی
اثرات مینرال کورتیکوئید که باعث ترشح بیش از اندازه هورمون آلدسترون می شود
کاربرد سنتی :
بقراط: به عنوان ضد نفخ و خلط آور استفاده کرده است.
در طب چینی برای گلودرد ، مشکلات طحال ، سرفه خشک استفاده شده است.
در طب هندی برای زخم معده ، سردرد ، گلو درد ، مشکلات چشمی ، به صورت موضعی برای زخم و بریدگی استفاده می شده است.
مصرف در بارداری و شیردهی: نباید مصرف شود
تداخلات دارویی:
از جمله تداخلات رایج میتوان به تداخل با وارفارین، داروهای ضد فشار خون و دیگوکسین اشاره کرد.
کورتیکو استروئید ها و مسهل ها : مصرف زیاد شیرین بیان باعث تشدید هایپوکالمی می شود.
تداخلات غذایی: ندارد
عوارض ناخواسته:
-مشکلات قلبی
-افزایش فشار خون
-مشکلات کلیوی
-هایپو کالمی
-مشکلات هورمونی در مردان
موارد منع مصرف:
-در بیماران دچار دیابت، فشار خون بالا، نفروپاتی، سیروز ، هپاتیت ، بیماری های کولستاتیک کبدی و افراد مستعد به کمبود پتاسیم از آن استفاده نشود.
-این گیاه با استروئیدها و داروهای ضد بارداری نباید مصرف شود زیرا ویژگی های افزایش فشار خون گیاه را تشدید می کنند (۲).

منابع:
http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-304-2&slc_lang=fa&sid=1 (1)
(۲)http://www.gums.ac.ir/herbalmed/module/News/Shownews/page-17031/index.aspx?NewsId=19670

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


5 + = 8