اولین بازارچه تخصصی گیاهان دارویی در کشور

اکیناسه یا سرخارگل

اکیناسه یا سرخارگل با نام علمی Echinacea angustifolia و از خانواده
Asteraceae
قسمت مورد استفاده: گل و ریشه گیاه

مشخصات گیاهشناسی:
سرخارگل گیاهی علفی و چند ساله از تیرهٔ کاسنی می‌باشد که ارتفاع آن حداکثر به ۱ تا ۱٫۵ متر می‌رسد. برگ‌های پایین ساقه تخم مرغی تا نیزه‌ای شکل هستند که حداکثر ۳۰ سانتی‌متر طول و ۲۰ سانتی‌متر عرض دارند. ساقه از انشعابات فراوانی برخوردار بوده و دارای پرزهای زبر و خشن است. گل‌ها معمولاً به رنگ ارغوانی، صورتی، قرمز ارغوانی، زرد و نارنجی دیده می‌شوند و صفحه مرکز آن‌ها سبز تیره، قهوه‌ای تیره و سیاه‌رنگ می‌باشد.
اگرچه اکیناسه بومی آمریکای شمای است ولی با توجه به اینکه نیاز به نور داشته و خشکی را به خوبی تحمل می کند در بخش هایی از اروپا، آسیا و حتی در استان های مختف ایران مانند استان تهران، اردبیل و آذربایجان غربی و شرقی کشت می گردد.

ترکیبات شیمیایی:
مواد موثره موجود در این گیاه شامل پلی ساکاریدهای محلول در آب، فلاونوئید ها و مشتقات اسید کافئیک (مثل اکیناکوزید، اسید شیکوریک و اسید کافئیک) است. اسید کافئیک ترکیب اصلی تعداد زیادی از گیاهان دارویی از جمله اکیناسه است.

موارد مصرف:
بخش های مختلف (بویژه ریشه و گل) این گیاه بعنوان ضدعفونی‌کننده، ضدالتهاب، بازکننده عروق و تقویت‌کننده سیستم ایمنی بکار می رود.
این گیاه از گیاهان محبوب نواحی سردسیر در خصوص بالا بردن سیستم ایمنی و پیشگیری از ابتلا به سرما خوردگی، آنفولانزا و برونشیت بشمار می آید. اگرجه از قدیم الایام بعنوان یک گیاه در درمان عفونت های تنفسی (علائم مشابه کرونا) استفاده می شده است ولی محقیقین تا کنون در این باره نظر قطعی نداده اند. اگرچه تجربه نشان داده که این گیاه در مواجهه با ویروس ها بخوبی وارد عمل شده و با بالا بردن سیستم ایمنی اثر تخریبی ویروس ها را کاهش می دهد.
اگرچه این گیاه بومی امریکای شمالی بوده و بومیان آنجا طی قرن های متمادی نسبت به استفاده از بخش های مختلف این گیاه ارزشمند اقدام می نموده اند ولی بعد از انتقال آن به سایر نقاط دنیا، در حال حاضر بیشتر تحقیقات روی اکیناسه در کشور آلمان انجام شده است و آن ها مصرف اکیناسه بعنوان درمان کمکی برای عفونت مجاری تنفسی، ادراری و زخم ها تائید نموده اند.
در برخی کشورهای دیگر از جمله آمریکا این دارو به اشکال مختلف از جمله قرص و شربت به منظور پیشگیری و درمان سرماخوردگی و آنفولانزا در بازار عرضه می گردد.
ترکیب مهم دیگر این گیاه اکیناکوزید است که در ریشه تجمع یافته ولی به مقدار بسیار کمی نیز در گل ها نیز وجود دارد بهمین خاطر در زمان مصرف بصورت دمنوش خانگی باید دقت نمود که حجم کمتری از ریشه نسبت به گل ها استفاده گردد.
تحقیقات علیشاهی و همکاران (۱۳۹۶) در دانشگاه شهید چمران اهواز نشان داد که عصاره گیاه اکیناسه بر شاخص های خونی و سیستم ایمنی ماهی کپور علفخوار موثر بوده و گزارش دادند که عصاره سرخارگل به عنوان کاندیدی برای تحریک ایمنی غیر اختصاصی ماهی مناسب به نظر می رسد (۱).
همچنین تقی زاده جاهد و همکاران (۱۳۸۷) با تحقیقی اثرات ضدالتهابی و ترمیمی عصاره خشک اندام هوایی اکیناسه‌ بر بهبود زخم در برخی از بیماری‌ها را بررسی کردند و گزارش دادند که عصاره اکیناسه‌ با اثرات ضدالتهابی و ترمیمی در التیام زخم‌های جلدی موثر است.

نحوه مصرف:
جهت تهیه دمنوش اکیناسه می توانید یک قاشق چایخوری از اندامهای خشک شده هوایی یا کمتر از نصف قاشق چایخوری ریشه گیاه را در ۲ لیوان آب جوش ریخته و به مدت ۲۰ دقیقه اجازه دهید بخوبی دم کشیده و پس از صاف کردن و حدف تفاله و خنک شدن با عسل میل نمائید. قرص های ریشه اکیناسه هم در برخی داروخانه ها موجود بوده و حتی می توانید آنرا بصورت آنلاین از طریق سایت های معتبر خریداری نمائید.
شربت عصاره اکی ناسه نیز به منظور بالا بردن سیستم ایمنی و ویروس ها در بسته بندی های ۱۲۰ میلی لیتر در داروخانه ها موجود می باشد.
به منظور تهیه محلول ضد سوختگی می توانید دو قاشق غذا خوری گل اکیناسه را در ۵۰ میلی لیتر روغن کنجد ریخته و به مدت ۲-۳ هفته اجازه بدهید تا مواد موثره گل ها به درون روغن منتقل شده، سپس تفاله آنرا تصفیه نموده و به سطوح زخم بمالید.

عوارض ناخواسته:
انجمن فراورده های گیاهی آمریکا، اکی ناسه را در کلاس یک ایمنی (بدون خطر در صورت مصرف مناسب) طبقه بندی کرده است. اکیناسه مانند سایر اعضای خانواده کاسنی به ندرت باعث واکنش های آلرژی می شوند.

موارد منع مصرف:
استفاده از مکمل های اکیناسه و دمنوش اکیناسه برای کودکان کمتر از ۲ سال توصیه نمی شود
در دوران بارداری و شیردهی با مشورت پزشک مصرف گردد.

منابع:
۱- https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?id=298713
۲- https://tumj.tums.ac.ir/browse.php?a_id=541&sid=1&slc_lang=fa

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


7 + = 15